piątek, 14 marca 2014

"Komunikacja w kulturze" Czeska Tuwima "Lokomotiva"!

Jak się okazuje, wspaniały wiersz dla dzieci autorstwa Juliana Tuwima, rozlał się w blasku swojej popularności nie tylko w Polsce. Także Czesi zachwycają się tym zabawnym dziełem poetyckim, odkąd jego tłumaczenia podjął się Profesor Jacek Baluch. To osobistość nie byle jaka. Slawista, bohemista, dyrektor studiów slawistycznych na Uniwersytecie Jagiellońskim, tłumacz literatury, założyciel studiów bohemistycznych na uniwersytecie w Opolu, a także ambasador RP w Pradze w latach 1990-1995. Nie bez powodu taka znakomitość zdecydowała się przybliżyć naszym południowym sąsiadom ten trudny rytmicznie i bogaty językowo wiersz.

"Lokomotiva", bo tak brzmi czeski tytuł utworu, chętnie wykorzystywana jest w różny sposób przez artystów. Sam autor tłumaczenia mówi, że wielu elementów wiersza nie udało się przetłumaczyć dosłownie, ze względu na trudność języka polskiego i skomplikowaną konstrukcję wiersza, nieco nieprzystającą do czeskich realiów.

W taki właśnie sposób, choć w tłumaczeniu innym niż Profesora Balucha, wykorzystała utwór grupa taneczna Tap & Jazz Dance Studio, pod kierownictwem Jiriny Nowakowskiej. Przy akompaniamencie stepujących artystek i dobrze wyreżyserowanej choreografii, można oddać się zarówno słuchaniu, jak i niekrytej radości. Bo, jak wiadomo, nic tak nie bawi Polaka, jak słuchanie czeskiego. Zresztą Czechów chyba jeszcze bardziej bawi nasz język :)



LOKOMOTIVA (tłum. Prof. Jacek Baluch)


Na dráze stojí lokomotiva,
paří se, olej s povrchu splývá,
ospale zívá.

Syčí a sípe, zhluboka dýchá,
pára jí dmýchá z horkého břicha:
Že je to vedro?
Jó – to je vedro!
Jé – to je vedro!
Né!… To je vedro.

Už sotva supí, sotvaže sípe,
a topič stále uhlí jí sype.

Ve vleku za ní vagónu fůra,
obrovský náklad, obludná stvůra,
Koukejme, co vám je ve vagóně:
V prvním jsou krávy,
ve druhém koně,
ve třetím sami špekouni sedí,
sedí a tlusté špekáčky jedí.
Ve čtvrtém pivní sudy a kádě,
v pátém šest černých klavírů v řadě,
v šestém vagóně (co by to chtělo?)
těžká barbora – obrovské dělo!
V sedmém dubové stoly a skříně,
v osmém vesele chrochtají svině,
v devátém medvěd – metráky sádla!
V desátém stojan na zavazadla.
Je těch vagónů k nespočítání,
co tam nandali, nemám vám zdání.

I kdyby tři sta vzpěračů vstalo
a tři sta paží vzhůru se vzpjalo,
a každej zbaštil by buřtů tři sta,
lokomotivou nepohnou z místa.

Náhle svist!
Náhle hvizd!
Do to-ho…
„Hotovo!“

Zprvu se zvolna jak želva, líně,
mašina šine po hladké šíně.
Vagóny trhne, s námahou hne se
roztočí kola a rozjede se,
přidává v běhu, o překot pádí,
rachotí, řincí, z komína čadí.

Kampak to? Kampak to? Kampak to uhání?
Po dráze, po dráze, po polích, po stráni,
projíždí výchybky, zatáčky, tunely
(v tunelu ozvěnou koleje duněly).
Do taktu praská to, rachotí vlak:
Taktak to, taktak to, taktak jen tak…

Hladce tak, lehce tak utíká pryč.
Ne ocel, železo – maličky míč,
ne stroj, jenž popadá poslední dech,
fraška to, hračka to, dětský to plech.
Copak to, jakpak to uvádí v běh,
odkud se bere ten šílený spěch?
Jak to, že pádí, že bouchá buc-buch?

Z ohřáté páry ten pohyb, ten ruch;
pára, jež v potrubí vydává svist,
v dutině válce pak popohne píst,
na písty tlačí a tlačí tak tlak,
tlakem té páry se pohání vlak,
kola se točí a rachotí to:
Do toho, do toho, do toho, do!…

Brak komentarzy :

Prześlij komentarz

Anonimowe komentarze nie będą akceptowane