sobota, 12 kwietnia 2014

Historia polskiej komunikacji - Konstal 105N/105Na

"Stopiątki", zwane powszechnie "akwariami", to od czasów eNek najpopularniejsze tramwaje w Polsce. Zarówno w wersji normalnotorowej, jak i wąskotorowej, pojawiły się we wszystkich miastach Polski, na każdych możliwych torach tramwajowych, po których prowadzony był ruch w czasie ich produkcji. Z całą pewnością można powiedzieć, że wagony te przekroczyły epokę, ponieważ pomimo wielu niedogodności ciągle stanowią trzon komunikacji tramwajowej w naszym kraju, poddawane licznym modernizacjom.

O ile w kwestii elektryki tramwaj jest niemal kopią produkowanych wcześniej wozów 13N, o tyle rozwiązanie pudła jest wręcz innowacyjne. Tramwaj jest wysoki, ma ogromne, rozsuwane okna (jest dzięki temu jasny, a pasażerowie na miejscach stojących mają dużo większy komfort podróży niż poprzednikach z obłymi dachami). W środkowej części pojazdu zastosowano dwoje podwójnych drzwi, dzięki czemu wymiana pasażerów mogła zachodzić dużo szybciej niż w tramwajach 13N czy 102Na.

Pierwszy wagon serii 105N wyprodukowany został w roku 1973 jako prototyp. Od roku 1974 rozpoczęła się seryjna produkcja tego typu pojazdów, których w sumie z chorzowskiej fabryki wyjechało 980. Niestety, zużycie prądu okazało się dużo większe, niż w przypadku tramwajów 13N. Produkcję tego typu pojazdów zakończono w roku 1979, w zamian proponując tramwaj 105Na. Wagony serii 105N wyróżniały się dodatkowymi, wąskimi szybkami w kabinie motorniczego, usytuowanymi poniżej właściwych okien.

Wąskotorowej wersji tego typu tramwajów powstały w sumie 33 sztuki: 105NW - 4 sztuki wyprodukowane w roku 1977, oraz 25 wagonów 805N z roku 1978.

W latach 1979-1992 w zakładach Konstal trwała produkcja tramwajów serii 105Na. Tramwaje te do dziś stanowią trzon taboru w polskich miastach. Zmieniono elektrykę, dykcianą płachtę za plecami motorniczego zastąpiono szafą bezpiecznikową (ostatecznie wprowadzono całkowite wymknięcie kabiny motorniczego), zlikwidowano wspomniane szybki w kabinie motorniczego, a ostatecznie zlikwidowano także szybki nad drzwiami tramwaju, będące także pozostałością po poprzedniku. W wielu przedsiębiorstwach komunikacyjnych, także we współpracy z Konstalem, przerabiano wagony 105N, pod względem elektrycznym i estetycznym. W efekcie często trudno odróżnić te wagony między sobą.W sumie powstało 1443 sztuki wagonów 105Na, co daje średnio 111 wagonów rocznie!

Równolegle budowano także wagony wąskotorowe serii 805Na, analogiczne do wagonów 105Na. Do roku 1990 powstało ich 691.

W latach 90. XX wieku powstawało wiele prototypowych modeli i krótkich serii tramwajów z rodziny 105N. Różnice polegały w nich na stosowaniu zmian w układzie elektrycznym, rozruchowym, zmianach estetycznych, stosowaniu odskokowych drzwi, pantografów połówkowych, tylnych pulpitów manewrowych i tak dalej, i tak dalej... Ostatnie tramwaje z tej rodziny oznaczone zostały jako 105N2k/2000. Ich produkcja prowadzona była w latach 2000-2001, w ramach której 62 sztuki trafiły do Warszawy, a 14 do Szczecina.

Tramwaje serii 105N i pochodne nie były nigdy przystosowane do prowadzenia doczep biernych, wobec czego kursowały zawsze w dwu- lub trójskładach (znanych jako ufoki). Obecnie ostatnim miastem eksploatującym tramwaje 105Na w zestawieniu potrójnym jest Kraków. W niektórych miastach, jak choćby w Krakowie, powstawały na bazie uszkodzonych wagonów doczepy czynne, pozbawiane kabiny motorniczego. W Polsce nie ma obecnie miasta, w którym nie kursowałyby popularne "akwaria".

Poznański skład 105N (fot. Radomil, pl.wikipedia.org)
Skład tramwajów 105Na w Zabrzu (fot. Nemo5576, pl.wikipedia.org)
"Bulwa", czyli ostatni z serii 105 - skład 105N2k/2000 w Szczecinie (fot. Szczecinolog, pl.wikipedia.org)

Brak komentarzy :

Prześlij komentarz

Anonimowe komentarze nie będą akceptowane