sobota, 2 sierpnia 2014

Historia polskiej komunikacji - Nysa

Mikrobusy Nysa produkowano w Zakładach Samochodów Dostawczych w Nysie, w okresie od 1958 do 1994 roku. Pojazdy te miały wiele wspólnego z Warszawą, mając takie samo zawieszenie, silnik, podwozie i pewne elementy nadwozia.

Nysa była projektowana mniej więcej równolegle z lubelskim Żukiem. O ile jednak produkt Zakładów Samochodów Ciężarowych z Lublina nie zyskał uznania jako mały autobus, to Nysa taką funkcję przejęła.

Pierwszym prototypem był pojazd o oznaczeniu N57 (produkcja w roku 1957), którego powstało 13 sztuk. Następnym modelem był N58, którego wyprodukowano 313 sztuk. Kariera eksportowa Nysy zaczęła się w roku 1959 od modeli N59. Z 1350 sztuk za granicę sprzedano 200 egzemplarzy. Model N59 powstawał w wersji klasycznej, jako karetka oraz jako przystosowany mikrobus.

W roku 1960 mury fabryki opuściły pierwsze egzemplarze Nysy N60, będącej towosem (samochód towarowo-osobowy). W roku 1961 powstał model N61-K, przystosowany do realizowania projekcji kinowych w warunkach plenerowych.

Wraz z modelem N63 nastąpiła wymiana dolnozaworowego silnika z Warszawy M20 na górnozaworową jednostkę typu S-21 opracowaną także przez FSO. Od roku 1964 wszystkie dotychczasowe odmiany Nysy wciągnięte zostały do jednej rodziny Nysa 501, której wygląd zewnętrzny był zasadniczo bardzo zbliżony do modelu N63.

Zakup licencji na Fiata 125 zablokował prace nad kolejnym modelem Nysy - 503, w której zespoły mechaniczne pochodziły z Forda Transita, a docelowo miały zostać zastąpione bebechami Warszawy 210.

Koniec lat 60. ubiegłego wieku przyniósł modele Nysa 521 i Nysa 522. Nowością była zmiana wyglądu nadwozia, poprawa komfortu, a przede wszystkim wprowadzenie do eksploatacji silników wysokoprężnych Andoria 4C90. To właśnie te modele sprzedawane były za granicę najliczniej. Poza krajami socjalistycznymi, Nysy 521 kupowała także Belgia czy RFN.

Nysa stała się symbolem szeroko rozumianego, komunistycznego systemu bezpieczeństwa. Potocznie zwana "suką", jeszcze w latach 90. wykorzystywana była przez, demokratyczną już, Policję. Jednak najbardziej komunikacyjnie Nysa funkcjonowała w latach 90. w rękach prywatnych. W momencie, kiedy na ulicach Polski pojawiał się prywatny transport zbiorowy, wypełniający państwowe luki, w ruch weszły wszystkie pojazdy, jakie tylko mogły wozić pasażerów. Nie inaczej było z Nysami 521, które przez kilka lat (nawet jako jeszcze nowe pojazdy, kupione bezpośrednio z fabryki), woziły pasażerów na lokalnych trasach. Stosowanie Nysy w przewozach prywatnymi busami spowodowało, że do dziś wiele osób określa minibusy prywatne mianem "nysek".

W roku 1994 z taśm ZSD Nysa zjechała ostatnia sztuka tego pojazdu. Nosiła numer 380575.

Nysa N59-M, będą własnością MPK Kraków, stoi na Małym Rynku (fot. Lukas 3z, pl.wikipedia.org)
Nysa 522 (gomotors.net)

Brak komentarzy :

Prześlij komentarz

Anonimowe komentarze nie będą akceptowane