piątek, 20 lutego 2015

"Tato, a dlaczego ten przystanek nazywa się..." - Warszawa, Emilii Plater



Nawet Kraków może być nudny, zatem co za dużo - to niezdrowo. Zmieniamy scenerię i dziś Warszawa.

Zespół przystanków przy Emilii Plater w Warszawie, noszący tę samą nazwę, powstał, by zmieściły się na nim te linie autobusowe, które nie mieściły się na Dworcu Centralnym. Jego dogodne położenie zapewniało atrakcyjność tego miejsca. Ale kim była Emilia Plater?

Emilia Broel-Plater herbu Plater urodziła się 13 listopada 1806 w Wilnie, jako dziecko hrabiego Franciszka Ksawerego i Anny von der Mohl.. Była polską hrabianką i kapitanem Wojska Polskiego w czasie powstania listopadowego. Rodziny Plater i von der Mohl od dawna były osiadłe w Kurlandii oraz w Inflantach Polskich (dzisiejsza Łotwa). Większość przedstawicieli rodu Platerów wiązała swoje osobiste i rodzinne życie ze sprawą Polski i byli gorącymi patriotami, którzy wnieśli znaczny wkład w rozwój kultury polskiej.

Wczesne dzieciństwo i pierwsze lata nauki spędziła Emilia w wileńskim domu rodziców. Nie było to dzieciństwo szczęśliwe, ponieważ ojciec prowadził raczej nieprzyjemny dla dziecka tryb życia. W roku 1815 rodzice jej pokłócili się i matka wraz z córką wyprowadziły się z Wilna. Obie zamieszkały w majątku Liksna, należącym do wuja i ciotki Emilii - Izabeli Zyberk-Plater. Emilia od 10. roku życia wychowywała się i pobierała nauki razem z chłopcami. Dużo czytała, wielkie wrażenie wywarła na niej historia Joanny d'Arc, która wraz z Tadeuszem Kościuszko i grecką Bubuliny stanowiła jej ideał bohaterstwa. Otrzymała bardzo staranne wychowanie. Pisała poezje, śpiewała, pięknie rysowała. Poza tym uprawiała fechtunek, jazdę konną, myślistwo i wędrówki.

Popierała ówczesny ruch młodzieżowy i patriotyczny, czytała lektury Filomatów i Filaretów, zachwycała się dziełami wielkich romantyków: Goethego i Schillera. Wykazywała również duże zainteresowanie ludem wiejskim. Zebrała i zapisała wiele tekstów piosenek i melodii ludowych. W roku 1823 dłuższy czas przebywała w Dusiatach u ciotki Apolinary, z której synami Cezarym i Władysławem bardzo interesowała się życiem chłopów. W latach 1824-1829 Emilia dużo podróżowała zarówno po Inflantach, jak i po Litwie i Białorusi. Odbyła również dłuższą, a ostatnią przed powstaniem, podróż do Warszawy, Częstochowy i Krakowa.

Gdy w Warszawie wybuchło w roku 1830 powstanie listopadowe, to Emilia była jedną z pierwszych inicjatorek samodzielnego powstania na Litwie. Jako kobieta nie została jednak dopuszczona do narad komitetu kierującego w Wilnie. Podjęła sama plan zdobycia Dyneburga. W toku przygotowań porozumiała się ze swoimi dwoma krewnymi z miejscowej szkoły podchorążych, którzy przyrzekli, że elewowie chwycą za broń i uderzą na załogę fortecy, gdy powstańcy zbliżą się do Dyneburga. 25 marca 1831 roku Juliusz Grużewski rozpoczął działania partyzanckie, wyparł Rosjan z miejscowości Rosienie, dając tym samym hasło do powstania na Litwie. Emilia natychmiast przystąpiła do działania, obcięła swoje długie włosy, kazała sobie i swej towarzyszce Marii Prószyńskiej (obie przyjaźniły się od dawna) uszyć stroje męskie. Uzbrojona w pistolety i sztylet wyruszyła walczyć w powstaniu.

Sformowany przez nią oddział partyzancki liczył 280 strzelców, kilkuset chłopów kosynierów i 60 kawalerzystów. Stoczyli oni wiele potyczek i walk, odnosząc na Litwie sukcesy bojowe. W obliczu kapitulacji oddziałów generała Chłapowskiego, pod którego dowództwem ostatecznie się znalazła, postanowiła przedostać się do Warszawy i tam kontynuować walki.

Przez dziesięć dni w przebraniu chłopskim Platerówna i jej towarzysze szli do Królestwa, ukrywając się po lasach. Trudy wędrówki przewyższyły jednak możliwości fizyczne młodej Emilii. Paliła ją gorączka, zemdloną z wyczerpania Cezary i Maria zanieśli do wiejskiej chaty już w Augustowskiem. Cezary Plater udał się w dalszą drogę do Warszawy. Emilia i Maria znalazły schronienie w gościnnym dworze Ignacego Abłamowicza w Justianowie w ówczesnym powiecie sejneńskim. Emilię kurowano tam i ukrywano jako bonę pod nazwiskiem Korawińskiej. Mimo troskliwej opieki, którą została otoczona, Emilia Plater po przyjęciu sakramentów świętych zmarła 23 grudnia 1831. Zwłoki jej zostały przewiezione do Kopciowa w dobrach Abłamowiczów i pochowane na miejscowym cmentarzu. Mogiła istnieje do dzisiaj. Jej podobizną okraszono banknoty polskie o nominale 20 złotych z roku 1931 i 1936, a także 50-złotowe w roku 1940.

Mimo tego, że prawdopodobnie Emilia nie brała udziału w żadnych walkach zbrojnych, to jednak w świadomości utrwalił się jej heroiczny obraz jako walczącej o wolność i próby bycia kobietą-żołnierzem.

Z przystanku tego odjeżdżają autobusy linii 109,160, 504 i 518 oraz kilkanaście linii nocnych we wszystkich kierunkach Warszawy.

Emilia Plater przewodzi kosynierom na XIX-wiecznym obrazie Jana Rosena (pl.wikipedia.org)

A to już część zespołu przystankowego Emilii Plater (warszawa.wikia.com)

Brak komentarzy :

Prześlij komentarz

Anonimowe komentarze nie będą akceptowane