poniedziałek, 27 lipca 2015

"Czy wiesz, że...?" - w gąszczu pantografów

Pantograf, czy też prawidłowo odbierak prądu, to integralny element wszelkiego transportu szynowego, zasilanego z sieci elektrycznej. Typów pantografów jest jednak bardzo wiele…

Pantografy typu pałąkowego popularne były w początkach XX wieku w różnych rejonach świata. Składały się z jednego drążka, dociskanego do napowietrznego przewodu trakcyjnego, wyposażonego w ślizgacz z wgłębieniem w kształcie litery U. Podobne rozwiązanie stosowane jest do dziś w trolejbusach, przy czym mamy tam do czynienia z podwójnym przewodem i dwoma sprzężonymi drążkami, przez co popularnie określa się je jako „szelki”. Z czasem, głównie w Europie, pojawiły się także pantografy typu lira. Miały one wygląd pręta, zakrzywionego w pętlę dającą ślizgacz. Ich podstawową wadą była konieczność jazdy tylko w jednym kierunku – pantograf lirowy musiał być zawsze ciągnięty, a pchanie skończyłoby się jego zniszczeniem.

Wraz z wzrastającymi prędkościami komunikacyjnymi decydowano się na używanie pantografów o lepszych parametrach jezdnych i aerodynamicznych. Tak właśnie zarówno na kolei, jak i w tramwajach, pojawiły się pantografy nożycowe, kształtem przypominające dwa złożone podstawami trójkąty bądź rodzaj pięciokąta, zwieńczone szyną ślizgacza. Później pojawiły się pantografy typu wiedeńskiego, mające nieco bardziej zwartą konstrukcję i lepszą aerodynamikę. Dalszy wzrost prędkości komunikacyjnych wymusił poszukiwanie kolejnych rozwiązań, dzięki czemu powstały pantografy połówkowe, które montuje się najczęściej tak, że ramię skierowane jest przodem do kierunku jazdy. Odwrotny montaż możliwy jest wyłącznie w miejskich tramwajach.

Ostatnim typem odbieraków prądu, choć może określenie pantograf w tym przypadku nie jest do końca dobre, są odbieraki łyżwowe, stosowane tam, gdzie prąd pobierany jest z tzw. Trzeciej szyny, równoległej to toru jazdy składu. Z takiego rozwiązania korzystają sieci metra i szybkich kolei miejskich w wielu miastach świata.

Wiedeńskie tramwaje i przekrój pantografów. Od lewej: połówkowy, nożycowy, typu lira i ponownie połówkowy (pl.tramwaj.wikia.com)
Pałąkowy pantograf (pl.wikipedia.org)
A to już Polska. Od lewej: pantograf wiedeński, nożycowy i połówkowy "pod włos" (pl.tramwaj.wikia.com)

Brak komentarzy :

Prześlij komentarz

Anonimowe komentarze nie będą akceptowane