sobota, 30 stycznia 2016

Historia polskiej komunikacji - Polski Fiat 125p "Duży Fiat"

Pamiętacie serial „Zmiennicy” w reżyserii Stanisława Barei? Z pewnością więc pamiętacie kolejny kultowy pojazd epoki – Dużego Fiata. Właściwie samochód ten to Polski Fiat 125p, samochód osobowy klasy średniej produkowany w FSO od 28 listopada 1967do 29 czerwca 1991 na podstawie umowy licencyjnej z włoską firmą FIAT, zawartej w roku z 1965 roku. Po wygaśnięciu licencji w 1983 roku nazwę pojazdu zmieniono na FSO 125p.

Samochód zastąpił przestarzałą Warszawę 223/224. Konstrukcyjnie był połączeniem włoskich modeli 1300/1500 i 125. Napęd stanowiły benzynowe silniki R4 OHV o pojemności 1,3 i 1,5 litra, w późniejszym czasie dodatkowo przejęto gamę jednostek napędowych z Poloneza. Powstały także krótkie serie z silnikami wysokoprężnymi i benzynowymi DOHC. Samochód dostępny był początkowo jako 4-drzwiowy sedan, w 1972 roku do oferty dołączyła wersja kombi, trzy lata później pick-up. Przez cały okres polskiej produkcji przeprowadzane były liczne modernizacje modelu, najbardziej widoczna z nich przygotowana została dla rocznika 1975 - zmieniono wówczas znacznie wygląd nadwozia i kabiny pasażerskiej. W roku 1978 wprowadzono następcę, Poloneza, oba modele produkowane były jednak równocześnie aż do 1991 roku. Łącznie powstało 1 445 699 egzemplarzy modelu, z czego 874 966 trafiło na eksport. A jak to się zaczęło…

W połowie roku 1965 ówczesny dyrektor naczelny Zjednoczenia Przemysłu Motoryzacyjnego, Tadeusz Wrzaszczyk, wraz ze swoimi najbliższymi współpracownikami – zastępcą ds. technicznych Andrzejem Jedynakiem, zastępcą ds. eksportu Andrzejem Góreckim oraz ówczesnym dyrektorem FSO, Witoldem Drylem – przystąpili do konkretnych działań mających na celu rozbudowę fabryki na Żeraniu i uruchomienie w niej produkcji nowoczesnego samochodu. Produkowana tam od 1951 roku Warszawa była już pojazdem przestarzałym. Mimo stworzenia prototypów Warszawy 210 i Syreny 110 zdecydowano się przejęcie licencyjne produkcji zagranicznego modelu. Po negocjacjach wybrano ofertę Fiata, która okazała się bardziej korzystna. W dniu 22 grudnia 1965 roku umowa zawarta została między Fiatem a Motoimportem – centralą handlu zagranicznego reprezentującą wówczas polski przemysł motoryzacyjny. Wybór padł na samochód, którego część mechaniczna wywodzi się z produkowanego w Turynie Fiata 1300/1500, karoserię i układ hamulcowy przejęto zaś z modelu 125, którego rynkowy debiut miał miejsce w 1967 roku. Umowa zawarta z Fiatem weszła w życie w lutym 1966 roku, a jej zatwierdzenie przez Radę Ministrów nastąpiło dwa miesiące później. Początkowo planowano wprowadzenie pojazdu w całości opartego na Fiacie 1300, jednak 21 maja 1966 roku podpisano aneks do umowy, na mocy którego strona włoska przekazała bezpłatnie licencję na produkcję samochodu z nadwoziem oraz układem hamulcowym z nowego Fiata 125. Polski pojazd nie miał więc odpowiednika wśród produkowanych w Turynie, ułatwiło to uzyskanie ważnych dla strony polskiej uprawnień eksportowych na rynki zachodnie oraz uprawniało do używania marki Fiat w nazwie modelu. Montaż rozpoczęto 28 listopada 1967 roku. Seryjną produkcję podjęto początkiem roku 1968.

Samochód był wciąż udoskonalany. W 1972 roku produkcję samochodu FSO Syrena przeniesiono z Żerania na Śląsk, do Bielska-Białej. W ten sposób zwolniono powierzchnię Zakładu nr 1. Została ona przeznaczona na produkcję pochodnych od Fiata 125p: pickupa, kombi i sanitarki. Zmodernizowano także część istniejących już zakładów zajmujących się produkcją modelu. Zaowocowało to wzrostem wydajności fabryki. W tym samym czasie rozpoczęto produkcję wersji kombi. Wzrastać zaczęła także liczba samochodów eksportowanych, Polski Fiat 125p został zaprezentowany nawet na wystawie w Nowym Jorku, w 1974 roku rozpoczęto eksport na rynek brytyjski. W międzyczasie przeprowadzano liczne modyfikacje parametrów pojazdu, w tym największą w roku 1975.

W roku 1978 wprowadzono do produkcji Poloneza, następcę modelu 125p. Początkowo planowano zakończenie produkcji przestarzałego już PF 125p maksymalnie do roku 1982, jednakże oba samochody produkowane były jednocześnie przez prawie 13 kolejnych lat (do 1991). Rozpoczął się proces ujednolicania konstrukcji obydwu samochodów. Do Polskiego Fiata 125p adaptowano nowocześniejsze elementy konstrukcyjne z Poloneza. W 1978 wprowadzono nowy system otwierania bagażnika - usunięto zamek z klapy na której pozostała wnęka, dźwignię umieszczono wewnątrz nadwozia, kierownicę wraz z osłoną zaadaptowano z nowego pojazdu. W 1980 chromowane ramki świateł pozycyjnych z przodu zastąpiono czarnymi plastikowymi (w wersjach eksportowych chromowane montowane do 1989), podobnie postąpiono z wywietrznikami na słupkach tylnych. Dostępne były wówczas trzy wersje modelu: popularna, standardowa oraz luksusowa. Wariant popularny został pozbawiony: obrotomierza, zapalniczki, kołpaków kół, listew bocznych na drzwiach, podłokietników, zagłówków, programatora pracy wycieraczek, listew ozdobnych na progach, same progi malowano na kolor czarny. Wersja luksusowa w stosunku do standardowej była bogatsza o: wzmocniony silnik 1.5, ogrzewaną tylną szybę, przednie lampy przeciwmgłowe halogenowe, bezwładnościowe pasy bezpieczeństwa z Poloneza, radioodbiornik Skald, sprzęgło z centralną sprężyną, przednie fotele z Poloneza, tylna kanapa z tekstylnym obiciem, opony D-124 oraz oznaczenie Lux.

1 stycznia 1983 roku wygasła umowa licencyjna między Fiatem a FSO, w związku z tym musiano zmienić nazwę auta na FSO 125p. Wiązało się to z wprowadzeniem nowego znaczka na kracie wlotu powietrza oraz usunięciem tabliczki "Licencja Fiat" z prawego przedniego nadkola. Zmieniono także sposób oznaczania wersji, litery L, C, M, E i S oznaczały poziom wyposażenia samochodu. Od roku 1984 w 125p zaczęto montować silniki pochodzące z Poloneza.

W 1986 powstała krótka seria FSO 125p z silnikami wysokoprężnymi 1.6 konstrukcji Volkswagena. Ostatni egzemplarz Polskiego Fiata 125p, będący wersją kombi, wyprodukowano 29 czerwca 1991 w kolorze wiśniowym. Polski Fiat 125p eksportowany był na rozmaite rynki, m.in. do Finlandii, Belgii, Nikaragui, Chin, Austrii, Wielkiej Brytanii, Grecji, Syrii Turcji i wielu innych. Przykładowo we Francji funkcjonował jako: Polski Fiat 125px, Linda, Montana Break, Arizona Pickup, w Danii jako FSO Polda, w Holandii FSO Classic, a w Jugosławii jako Zastava 125pz, produkowana przez tamtejszą Zastavę.

Polski Fiat 125p był w latach 70. montowany także przez egipską firmę Nasr. W ten sposób do Egiptu trafiło niecałe 22 tysiące egzemplarzy pojazdu. W latach 1970–1983 w zakładach Zastava „Duże Fiaty” składano z polskich standardów montażowych i nazywano je popularnie Pezejac.

Mimo oficjalnej nazwy 125p nazywany był potocznie "Dużym Fiatem", jako przeciwstawny do Polskiego Fiata 126p, czyli „Małego Fiata”. Inne potoczne określenia dla modelu 125p to: "Bandzior", "Kant" czy "Kredens”.

Ciekawostką jest, że roku 1977 Polski Fiat 125p w wersji kombi zajął pierwsze miejsce w rankingu brytyjskiego magazynu motoryzacyjnego „What Car?” na najlepszy samochód kombi w cenie do 3000 funtów. Wybrany został spośród 24 pojazdów, wygrał przez najlepszy stosunek ceny do jakości, pokonując przy tym samochody takie jak Mazda 818, Datsun 120Y czy Toyota Corolla.

Polski Fiat 125p z pierwszych lat produkcji (hu.wikipedia.org)

Brak komentarzy :

Prześlij komentarz

Anonimowe komentarze nie będą akceptowane